How do you look at it?

Maak kennis met de mensen van de Breitner Academie. Studenten, docenten, medewerkers en alumni vertellen in 2022 over hun kijk op de academie, hun werk en wat de academie voor ze betekent. De interviews zijn afgenomen door Marjolein van Damme, die zelf aan de Breitner Academie heeft gestudeerd. Zij maakte ook de portretten. 

Gina Sanches

Elayachi Hmitach

Helmut Dick

Melvin Crone

Kalkidan Hoex

Manon Habekotté

Loes Bogers

Sarah de Koning 

Wypke Jannette Walen

Brian Leahy

Udo Thijssen

Aldo Kroese

Jolanda Jenniskens

Rafael van Crimpen

How do you look at it? | Gina Sanches | alumna, docent vakdidactiek, stagecoach, studieloopbaan- en onderzoeksbegeleider

“Voor mij is er geen verschil tussen het kunstenaarschap en kunsteducatie. Kunsteducatie ís kunst; kortgeleden exposeerde ik nog met mijn werk als educatiemaker. Voor veel mensen is dat gek, maar juist daarom probeer ik dat kader een beetje op te rekken. Het cliché is: je bent kunstenaar, dan heb je geen geld dus dan word je maar kunstdocent. Een verkeerde aanname. Vanuit mijn eigen achtergrond als maker, waarin ik voornamelijk ben opgeleid binnen de mode, miste ik een heel stuk verbinding met mijn publiek. Via een project waarbij ik mode maakte met jongeren, voelde ik dat dit de weg was om meer verdieping uit mijn vak te halen. 

Ik heb de versnelde deeltijdopleiding aan de Breitner Academie gedaan. Dat ik daarna kon lesgeven op scholen gaf me veel energie. Er is weinig waardering voor het gegeven dat je kunsteducatie maakt. Maar via een kunstvak is er altijd ruimte voor dialoog, kinderen putten uit eigen hun ervaring en hun eigen belevingswereld. Daarom is er snel een gesprek over hun leven, en is het weer mogelijk om hun leven mee te nemen in de educatie. Emiel Heijnen inspireerde mij hiertoe tijdens het vak ‘Teacher as conceptual artist’ op de Master Kunsteducatie van de AHK. Inmiddels geef ik ook les aan de Breitner en kan ik mijn boodschap doorgeven aan de studenten van de academie; via deze opleiding kan kunsteducatie belangrijker worden gemaakt." 

How do you look at it? | Elayachi Hmitach | technisch assistent

“Ik houd ervan om mensen te helpen en om studenten een stukje warmte te geven. Gastvrijheid en betrokkenheid is misschien iets wat ik vanuit mijn Marrokkaanse achtergrond meeneem, het past goed bij het werk dat ik voor de Breitner Academie doe. Binnen de opleiding ben ik een bekend gezicht; de toko die ik hier run is voor studenten van de Breitner makkelijk te vinden omdat ik studenten bij het maken van een werk persoonlijk kan assisteren en adviseren. Als technisch assistent help ik studenten bij het gebruik van gereedschap en assisteer ik bij timmerwerk en lassen.

Al ruim 30 jaar ben ik verbonden aan de Breitner Academie. Als schoonmaker startte ik mijn carrière bij de Breitner Academie, daarna werd ik conciërge, kantine beheerder en nu ben ik de laatste jaren actief als technisch assistent . Binnen alle functies die ik heb gehad heb ik mijn gevoel voor betrokkenheid kunnen uiten; ik ben een sociaal mens en ken inmiddels zoveel studenten en oud studenten. De Breitner Academie is voor mij een tweede thuis. Ik heb in de dertig jaar dat ik hier werk veel bijzondere studenten en mensen voorbij zien komen. Het is waardevol en speciaal om met een werkplek als de Breitner Academie zo verbonden te zijn in het leven."

How do you look at it? | Helmut Dick | senior docent beeldend en kunstenaar

“Het mooie van mijn werk als kunstenaar in combinatie met het docentschap aan de Breitner academie is de interactie die ik ervaar met de studenten die ik begeleid. Studenten inspireren me, laten me zien wat er zich afspeelt in een nieuwe generatie kunstenaars. Tegelijkertijd vind ik het belangrijk om jonge kunstenaars en kunstdocenten te kunnen leren kijken en praten over werk. De sociale interactie met kunst is een van de belangrijkste aspecten van kunst. Ik zeg altijd; als je kunst kan lezen of begrijpen, heb je een gesprek met de wereld.

Kunst is in principe overal; de hele wereld om ons heen is vormgegeven, van de huizen waarin we wonen tot de straatstenen waarop we lopen. Bij het bekijken en beschouwen van kunst hebben we afgesproken om even de tijd te nemen om de boodschap te kunnen begrijpen. Dat kan zijn in een theaterstuk, maar ook in een schilderij, beeld of in een performance. Ik begeleid vierdejaars studenten in hun afstudeertraject en vind het fantastisch om een persoonlijke ontwikkeling van een student te mogen volgen. En het mooie is; na de Breitner Academie zijn er nog tal van mogelijkheden waarbij studenten zich verder kunnen ontwikkelen, door het volgen van masters of nascholingstrajecten. Doordat het kunstbegrip in de afgelopen jaren enorm aan het veranderen is - kunst is inmiddels veel breder dan alleen maar de 'traditionele' kunstvormen - is het uitdagend voor kunstdocenten aan deze verandering bij te dragen.”

 

How do you look at it? | Melvin Crone | senior docent kunsttheorie, kunstgeschiedenis en kunstbeschouwing

“Binnen mijn lesprogramma’s laat ik studenten zien hoe ze de bakker, een toekomstige student of een gewone sterveling kunnen meenemen in het beschouwen van kunst. Kunst is veel breder dan de meeste mensen denken. Ik zeg altijd: alle vakken op school zijn exacte vakken en maken het leven mogelijk, maar kunst maakt het leven de moeite waard. Het is interessant te weten hoeveel kilometer afstand we van de zon draaien, maar kunst zien en een verbinding voelen tussen jezelf en het kunstwerk is op een hele andere manier belangrijk. Je leert op school in veel vakken wat waar is, met kunst leer je wat waardevol is. Door breder naar kunst te kijken en je te realiseren dat je gymschoenen ontworpen zijn door een kunstenaar, is het ook mogelijk om een divers publiek mee te nemen in het kijken naar en het beleven van kunst.

Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat je van kunst niet alles hoeft te begrijpen. Het belangrijkste is dat je het voelt. Kijk naar Mondriaan; het gaat niet alleen om kleur, het gaat om een mensbeeld, een filosofie, om de afwijzing van ongelijksoortigen. Als je de kleuren niet interessant vindt dan misschien de informatie wel en dan haak je er als kijker toch op aan. Voor ieder individu heeft het kunstwerk een andere betekenis en dat is precies wat een goede kunsteducator kan losmaken; je toekomstige publiek is geen leeg vat dat gevuld moet worden, maar je wilt dat mensen vragen gaan stellen, over zichzelf én over het kunstwerk. Want kunst gaat altijd over de menselijke identiteit, en wat is er nou interessanter dan de mens zelf?”

 

How do you look at it? | Kalkidan Hoex | docent Design

“Ik combineer mijn werk op de Breitner Academie met mijn makerschap als designer voor mijn eigen merk ‘New Tribe’ en begeleid daarnaast ook master studenten. Ik vind het belangrijk om studenten van de Breitner Academie zo goed mogelijk te begeleiden in hun ontwikkeling als kunsteducator én als maker. De afgelopen decennia is design enorm veranderd: van puur vormgeven en ontwerpen naar het maken van designs met meer gelaagdheid en een verhaal. Kunst en design worden steeds verhalender en persoonlijker omdat mensen hun ontwerpen delen op social media. Ook daar maak ik mijn studenten van bewust; er is een nieuwe tendens, kunst bekijk je niet alleen meer in het museum."

"Ook is kunst niet alleen een Van Gogh schilderij, maar veel inclusiever dan dat. Ik probeer mijn studenten daar bewust van te maken omdat juist zij het verschil kunnen maken in hun toekomstige rol als kunstdocent. Ik zie mezelf als een hybride maker; als geadopteerd kind uit Ethiopië ben ik én geen Nederlander én geen Ethiopiër. Wat ik wel ben is een soort van derde wereld, die óók bestaat en interessant is om te ontdekken. Al jong wist ik dat ik ook anderen wil leren over al het moois dat kunst en design kan brengen. Lesgeven is voor mij geen status kwestie, het voelt als een geliefde plicht om iets bij te kunnen dragen aan de bewustwording van het grote veld van kunst en design.

How do you look at it? | Manon Habekotté | docent kunsttheorie, kunstbeschouwing en Global Art

“Ooit deed ik toelating op de Kunstacademie in Den Haag. Ik werd afgewezen en in mijn teleurstelling zei een goede vriendin: "maar je hoeft geen kunst te maken om wél met kunst bezig te zijn". Door die slimme opmerking ben ik kunstgeschiedenis gaan studeren en ben ik nu al jarenlang kunsttheorie-docent. Ik vind het belangrijk dat studenten die kunst maken én lesgeven in kunst, weten waar kunst vandaan komt. Kunst leeft als je er meer vanaf weet, vakliteratuur lezen is heel belangrijk om kunst te begrijpen. Veel hedendaagse kunstenaars zijn conceptueel, vallen terug op filosofie. Als docent kunsteducatie moet je kunst zien én begrijpen."

"De afgelopen 20 jaar is er veel veranderd binnen kunsttheoretische vakken. Er worden vragen gesteld als: wie bepaalt wat goede kunst is? Dat Europese kunst lange tijd dominant is geweest vanwege het kolonialisme is bekend. Ontkennen dat we deze geschiedenis hebben helpt niet, wél kunnen we het nu anders doen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor vrouwen in de kunst. Ieder gerenommeerd museum heeft tegenwoordig niet alleen vrouwelijk naakt hangen, maar laat ook kunst gemaakt door vrouwen zien. Ik geef mijn studenten mee dat zij degene zijn die het verschil kunnen maken. Verdiep jezelf in de boodschap van het verhaal dat je vertelt voor de klas of in het museum. Dát is wat verandering gaat brengen.”

How do you look at it? | Loes Bogers | coördinator en docent ArtechLAB op de Breitner Academie.

"Kunst en technologie lijken twee heel verschillende vakken, maar staan juist heel dicht bij elkaar. ArtechLAB van de Breitner Academie brengt kunst, wetenschap en technologie samen. Denk hierbij aan kunstmatige intelligentie, maar ook aan robots, algoritmes en 3D printen, het zijn allemaal vormen om een kunstinhoudelijk idee op een technologische manier vorm te geven of te bevragen. De afgelopen jaren is technologie in kunst behoorlijk gegroeid. Wat je nu bijvoorbeeld met een 3D printer kan maken, is onmogelijk te maken met je handen. Maar ook het invoeren van duizenden verschillende gezichten in een zelflerend algoritme en deze een nieuw gezicht laten genereren; het zijn allemaal vormen van ‘technische kunst’. Andersom kun je technologie bevragen met kunst. Wat moeten we vinden van bijvoorbeeld slimme koelkasten of het gebruik van surveillance systemen? Kunst kan ons helpen perspectieven en posities te articuleren. Binnen de academie bieden we studenten ArtechLAB lessen gegeven door docenten met hele specifieke kennis, bijvoorbeeld het werken met zelflerende algoritmes".  
 
"Buiten de academie verzorgen we met ArtechLAB nascholingen voor kunst- en bètadocenten in het PO en VO. In deze nascholingen leren deelnemers lessen ontwikkelen op het snijvlak van kunst, technologie en wetenschap op basis van inspirerende bronnen uit de kunsten. In november vindt de nascholing ‘Het internet van morgen’ plaats. Daarin gaan we met elkaar ontdekken hoe het huidige internet in elkaar steekt, voor welke dilemma’s we staan, en hoe we die op basis van de kunstpraktijk van hedendaagse makers verder kunnen onderzoeken en verbeelden met leerlingen in het PO en VO. Samen verkennen we de vraag: hoe maken we het internet van morgen eerlijker, mooier en duurzamer? ‘Het is belangrijk dat kunstdocenten over de juiste kennis en tools beschikken om hun toekomstige leerlingen te kunnen begeleiden. Ik hoop te bereiken dat onze studenten zich straks zelfverzekerd genoeg voelen om inspiratie te putten uit contexten buiten de traditionele kunstdisciplines, zoals software ontwikkeling en synthetische biologie. Met een gezonde dosis nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen valt er nog veel meer te leren vanuit verschillende disciplines waardoor je als maker, docent en kunstenaar een nog veel breder publiek kan bereiken.’ 

How do you look at it? | Sarah de Koning | vierdejaars student VT, lid van de opleidingscommissie en voorzitter studievereniging Baksteen

"Als lid van de opleidingscommissie kijk ik naar de belangen van de studenten van de Breitner Academie. Dat kan heel praktisch zijn, zoals een pantry regelen voor de lunch. Maar ook hoe we meer met inclusie bezig kunnen zijn binnen de academie. Als studenten vragen hebben of specifieke wensen kunnen ze bij mij terecht, ik zorg ervoor dat zaken bespreekbaar worden gemaakt en dat we de kwaliteit van studeren binnen de academie blijven waarborgen. Daarnaast ben ik voorzitter van onze studievereniging Baksteen. We organiseren voor de studenten van de Breitner verschillende sociale activiteiten. Vanuit de studenten was er bijvoorbeeld behoefte aan een uitgebreidere expositie van elkaars werk zodat er meer verbinding komt tussen de verschillende jaarlagen. Ook organiseerden we een cursus modeltekenen in de avonduren voor studenten die nog meer willen leren op dit vlak. Maar soms is het ook heel laagdrempelig zoals samen chillen in het gras."

"Ik ben een nieuwsgierig persoon, ik vind het leuk om mensen met elkaar te verbinden. Dat ik dat binnen mijn studiejaren op de Breitner Academie kan doen, vind ik belangrijk en bijzonder. Momenteel werk ik als museumdocent bij FOAM en heb ik een atelierruimte in het Volkshotel. In mijn vrije tijd ben ik lid van een feministisch gezelschap. Ik heb nog geen concreet plan voor de toekomst, maar zolang ik mijn makerschap kan combineren met het verbinden van verschillende werelden en mensen ben ik gelukkig."

How do you look at it? | Wypke Jannette Walen | docent 4D en coördinator On The Movie, post hbo leergang filmeducatie

“Binnenkort start de Breitner Academie met On The Movie, een post hbo leergang filmeducatie. In samenwerking met de Nederlandse Filmacademie en het Netwerk Filmeducatie (Eye) bieden we een uitgebreid programma aan waarin docenten films leren analyseren, maken en dit alles omzetten in eigenzinnige lessen voor hun eigen leerlingen. Tegenwoordig is de hele wereld om ons heen beïnvloed door (bewegend) beeld. Als docent is het belangrijk film te kunnen begrijpen, uitleggen én maken met je leerlingen. Ook is het belangrijk stil te staan bij vragen als: hoe beïnvloedt beeld onze wereld? Op welke manier kan beeld manipuleren? Hoe kan je door middel van film je stem laten horen?"

"Tijdens het opleidingsjaar word je als docent breed geschoold in film. Aan het einde van On The Movie beschik je over zowel filmwijsheid als filmmakerschap. Ervaren filmmakers en filmeducatoren zullen hun kennis delen, waardoor deelnemers binnen dit opleidingsjaar ook een realistische kijk op het vak zullen krijgen. We vinden het belangrijk dat de post hbo opleiding heel breed inzetbaar is voor docenten: voor zowel het basisonderwijs als HBO en van klassieke film tot TikTok, zodat het filmonderwijs aansluiting vindt bij de belevingswereld van leerlingen en hun blik kan verbreden.”

How do you look at it? | Brian Leahy | technisch onderwijsassistent, instructeur en beheerder audiovisuele uitleen

“Zelf kom ik uit het vak; als cameraman en editor maakte ik voor omroepen en kleine bedrijven videocontent. Deze kennis is tijdens mijn werkzaamheden op de Breitner Academie heel bruikbaar. Vaak weten studenten niet dat er zoveel komt kijken bij het uitwerken van een ‘simpel’ audiovisueel idee. Van de voorbereiding zoals het maken van een script tot het editen van beeldmateriaal en geluid; ik vind het belangrijk dat iedere student binnen de opleiding kennis maakt met het hele proces. Bij de uitleen hebben we verschillende soorten foto- en filmcamera’s te huur, maar ook lampen en beamers. We vinden het belangrijk dat studenten technisch hun creatieve idee kunnen uitvoeren, maar we zijn natuurlijk niet de Filmacademie. Daarom bieden we gerichte apparatuur aan zodat het een creatief proces niet in de weg staat.

Ik vind het mooi om te zien dat studenten zelf veel ambitie hebben om hun idee zo goed mogelijk uit te werken en het is te gek wanneer ik bij een expositie zie dat een audiovisueel project van een student helemaal tot z’n recht is gekomen. Bij vakken van 4D docenten geef ik instructies tijdens de les. Dat begint altijd met het aanmaken van een goede mappenstructuur, oersaai maar wel belangrijk. Ik maak mezelf er niet populair mee, maar ik weet dat studenten later tijdens de opleiding nog hele mooie dingen gaan ontdekken wanneer ze aan de slag gaan met de apparatuur die ik aan ze uitleen.”

How do you look at it? | Udo Thijssen | student verkorte deeltijdopleiding

"Oorspronkelijk kom ik uit de theaterwereld. Jarenlang werkte ik als scenograaf, waarbij ik in jeugd -en jongerentheaters op een creatieve manier betrokken was bij theaterproducties. Door de coronacrisis en het sluiten van de theaters kreeg ik het laatste duwtje in de rug om te kiezen voor de opleiding tot kunsteducator aan de Breitner academie. Tot mijn grote geluk kreeg ik een aanstelling bij een scholengemeenschap in Zuidoost, waar ik mijn ervaringen binnen de opleiding direct in de praktijk kan brengen.

Ik ben zelf in Zuid-Afrika geboren en voel een grote affiniteit met andere culturen. Als kunsteducator vind ik het belangrijk goed te kijken naar inclusiviteit binnen de kunst. Een vraag als ‘Wat is het mannelijk ideaal in de kunsten?’ kan je beantwoorden door naar de Romeinen te kijken, maar dat hebben we nu wel gezien. Ik haal er liever hedendaagse Afro-Amerikaanse kunstenaars bij waarmee mijn leerlingen zich kunnen identificeren, zoals de gay kunstenaar Kehinde Wiley. Hij portretteert stereotype Afro-Amerikaanse mannen die vaak worden geassocieerd met gangs en hardheid en zet ze neer als mensen die gevoelens hebben, die huilen en dromen. Precies datgene wat ik als kunstdocent ook probeer te bereiken bij mijn leerlingen; ze kennis laten maken met een deel in zichzelf en de wereld waar ze met verwondering en respect naar kunnen kijken.”

How do you look at it? | Aldo Kroese | kunstenaar, praktijkdocent, stagecoach en studieloopbaanbegeleider

“Een aantal jaar geleden exposeerde ik mijn werk in een grote loods in Amsterdam Noord en werd ik door studenten van de Breitner Academie voorgedragen als extern gecommitteerde voor de examens 3D. Inmiddels werk ik hier nu tien jaar en combineer ik mijn kunstenaarschap met het docentschap aan deze opleiding. Ik vind het belangrijk om studenten te laten ervaren hoe het is om zelf kunst te maken. Conceptueel denken is daarbij een belangrijk leerproces waar ik veel aandacht aan besteed. Kunst heeft in mijn optiek een breed maatschappelijk draagvlak nodig, ik vind het daarom belangrijk een zo breed mogelijke groep mensen te betrekken in mijn werkzaamheden. Daarom ben ik binnen de Breitner Academie coördinator van ‘Studio Breitner’. Dit is een kunsttalentklas voor leerlingen uit het voortgezet onderwijs die ik begeleid bij hun talentontwikkeling. We richten ons hierbij mede op leerlingen die niet vanzelfsprekend in aanraking komen met beeldende kunst. Daarnaast coördineer ik de samenwerking tussen de Breitner Academie en het Amsterdam Light Festival. Studenten maken een lichtwerk dat tijdens het festival wordt geëxposeerd. Zij maken kennis met alle aspecten die komen kijken bij het produceren van een werk in de openbare ruimte: van concept tot realisatie.

Ik leid studenten op als toekomstige collega’s en vind het ook enorm belangrijk dat studenten zichzelf én mij zo zien; als toekomstig collega. Iets mooiers dan een alumni tegenkomen in het werkveld is er niet. Dan is voor mij de cirkel rond.”

How do you look at it? | Jolanda Jenniskens | docent Onderwijskunde, studieloopbaan- en afstudeeronderzoek begeleider, stagecoach

“Ik werk vanuit mijn hart voor goed onderwijs voor iedereen en ik wil dat studenten aan het eind van hun studieloopbaan goed beslagen ten ijs komen. Vroeger werden kunstvakken nog wel eens beschouwd als niet essentieel. Gelukkig is er steeds meer aan-dacht voor kunsteducatie. Ik leer de studenten dat ze het vak als kunsteducator belangrijk moeten máken. Laat je niet wegschuiven met ‘Het is maar kunst’, kunst is belangrijk voor de ontwikkeling van creativiteit, visie, nieuwsgierigheid en een open vizier. Ik begeleid studenten tijdens verschillende fases van hun studie en probeer altijd goed te kijken wat er bij de student past. Wat wil een student uit de opleiding halen zodat hij of zij straks goed voorbereid de arbeidsmarkt op gaat?"

"Als afstudeerbegeleider zie ik dat sommige studenten het momen-teel zwaar hebben in deze tijden van corona. Een geschikte plek vinden om stage te lopen waar je op een ‘normale’ manier onderwijs kan geven is momenteel nog erg moeilijk. Ik help studenten waar ik kan en hoop net als iedereen dat ook de Academie straks weer een bruisende plek is waar studenten en docenten elkaar inspireren. Binnen de opleiding wil ik een rustpunt zijn. Ik wil een plek bieden waar studenten hun twijfels kunnen uitspreken en eerlijk mogen zijn. Tijdens een studie zijn er altijd momenten waarbij mensen zich afvragen; zit ik wel goed? Studenten met het gevoel ‘ik zit op een rotonde en kom er maar niet vanaf’. Ik probeer ze een goede en onderbouwde keuze te laten maken, de juiste afslag te kiezen voor de nabije toekomst en daarbij leren ze zichzelf beter kennen.”

How do you look at it? | Rafael van Crimpen | directeur

"Ik ben een dochter én een moeder van een kunstenaar, kunst zit in mijn bloed. Toen ik hier zeven jaar geleden als directeur begon, zat de Academie midden in een reorganisatie. Er moesten keuzes gemaakt worden en het is gelukt om de Breitner Academie sterker op de kaart te zetten. Mijn verlangen om iedere student de beste start te geven bij hun loopbaan als kunstdocent staat hierbij voorop.
Als Amsterdamse opleiding voelen we ons erg verbonden met de stad en werken we samen met de grote én kleinere culturele instellingen zoals bijvoorbeeld het Rijksmuseum, de Tolhuistuin, het Stedelijk en Foam. Daarnaast werken we samen met een groot aantal Amsterdamse scholen waar onze studenten leren om voor de klas te staan. Dit betekent zeker niet dat we ons alleen richten op Amsterdam, maar het is wel onze culturele basis."

"Afgelopen jaar zijn we bekroond met het label ‘Top opleiding’ en daar zijn we heel erg trots op. Maar het betekent niet dat we achterover kunnen gaan leunen; ik blijf als directeur kijken naar wat de vraag is vanuit het werkveld van de kunsteducatie. Zo beginnen we dit jaar met een opleiding filmeducatie in samenwerking met het netwerk filmeducatie en de Filmacademie.
Ik ben er trots op dat we een opleiding zijn met een sterk team van docenten en dat we onze studenten zo goed mogelijk kunnen laten uitvliegen door de rijke samenwerkingen die we als opleidingsinstituut aangaan. Ieder jaar koop ik een afstudeerwerk van een student; in mijn kamer zijn een aantal werken te zien. Het herinnert me er iedere dag aan waar ik het allemaal voor doe."

Delen